wstęp
więcej

Kalendarium l. 50. XX w.

 
Najważniejsze fakty lat 50. XX w. w Nowej Hucie.

1948 rok:

  • Przy biurze Projektowania Urządzeń Przemysłu Hutniczego został utworzony Dział Projektowania Nowej Huty, którego dyrektorem został inż. Jan Anioła.
  • Podpisana została umowa państwowa polsko-radziecka, przewidująca min.: dostarczanie przez ZSRR kompletnego projektu kombinatu, urządzeń i maszyn hutniczych, udział specjalistów radzieckich w budowie i rozruchu huty, szkolenie kadry polskich hutników w zakładach radzieckich.
  • Głównym Projektantem Nowej Huty został Państwowy Instytut Projektowania Zakładów Metalurgicznych GIPROMEZ a głównym inżynierem projektu został Ch. D. Zybin.
  • Kongres Zjednoczeniowy Partii (PPS i PPR) uchwalił Plan 6-letni.

 

1949 rok:

  • Inż. Ch. D. Zybin wręczył Działowi Projektowania Nowej Huty tekst zawierający „Orzeczenie Brygady Specjalistów Generalnego Dostawcy w sprawie budowy Nowej Huty w Rzeczypospolitej Polskiej”. Orzeczenie zawierało materiały uzasadniające wybór terenu Mogiła i Pleszów pod budowę kombinatu metalurgicznego. Lokalizacja ta została zatwierdzony przez ministra Hilarego Minca jako miejsce budowy Nowej Huty.
  • Przystąpiono do prac pomiarowych terenu przeznaczonego pod budowę huty i dzielnicy mieszkaniowej.
  • Rozpoczęto budowę bocznicy kolejowej łączącej tereny budowy z krakowskim węzłem kolejowym.
  • Rząd utworzył Komitetu Budowy Nowej Huty.
  • Generalnym Projektantem miasta Nowa Huta został inż. Tadeusz Ptaszycki.
  • Przystąpiono do budowy pierwszych domów na osiedlach A-1 Południe, A-1 Północ (Wandy i Willowe).
  • Na plac budowy przyjechała 60 Brygada Służba Polsce (800 junaków)
  • Państwowe Przedsiębiorstwo Robót Kolejowych Nr 3 przystąpiło do budowy jazu, śluzy i kanału łączącego Wisłę z Nową Hutą.
  • W dniu 18 grudnia oddano do użytku pierwszy blok mieszkalny na osiedlu A-Południe (os. Wandy, ul. Mierzwy)
  • Przekazano stronie polskiej wstępny projekt budowy kombinatu metalurgicznego opracowany przez GIPROMEZ
  • Powstała sekcja sportowa „Budowlani” BKS WANDA

 

1950 rok:

  • Rozpoczęto budowę cegielni w Zesławicach oraz Zakładów Prefabrykacji w Łęgu.
  • Powstało przyzakładowe Koło Sportowe „Stal” późniejszy KS HUTNIK
  • Przystąpiono do pierwszych prac przy budowie kombinatu metalurgicznego (26 kwiecień).
  •  Utworzono Dyrekcję Budowy Miasta Nowa Huta z dyrektorem inż. Stanisławem Zrałkiem.
  • Na teren budowy przybyło 10 tysięcy junaków SP zorganizowanych w 12 Brygad.
  • Odbyły się pierwsze obchody „Dnia Hutnika”
  • ZMP-owska Brygada Piotra Ożańskiego pobiła młodzieżowy rekord murarski należący do brygady z Muranowa ( ułożyła w ciągu 8 godzin ponad 34 tys. cegieł).
  • Oddano do użytku szosę łączącą Kraków z Nową Hutą.
  • Ukazał się pierwszy numer tygodnika „Budujemy Socjalizm” będącego tubą propagandową budowy Nowej Huty 
  • Archeolodzy  przystąpili do prac wykopaliskowych na terenie objętym budową
  • Otwarta została szkoła podstawowa i liceum ogólnokształcące (dla pracujących) w Mogile.
  • Rozpoczęto budowę kolejnych osiedli mieszkaniowych m.in.: C-2 Północ, C-2 Południe i C-1 (Krakowiaków, Górali i Teatralne)
  • Powstało Koło Łowieckie „Hutnik”
  • Ukazała się pierwsza książka o Nowej Hucie „Przy budowie” Tadeusza Konwickiego

 

1951 rok:

  • Otwarto pierwsze kino „Stal” na osiedlu A-1 Północ (Willowe)
  • Uchwałą Rady Ministrów ustanowiona została Dzielnicowa Rada Narodowa w mieście Krakowie dla spraw Nowej Huty, odbyła się pierwsza sesja DRN.
  • Na teren budowy kombinatu wjechał pierwszy pociąg z dostawami maszyn i urządzeń z ZSRR.
  • Rozpoczął działalność amatorski teatr „Nurt” pod kierunkiem Jana Kurczaba.
  • Przekazano do użytku pierwszy gotowy obiekt hutniczy: halę ściągania wlewnic i Warsztat Konstrukcji Stalowych.
  • Rozpoczęto budowę kolejnych osiedli mieszkaniowych A-Zachód i B-2 (Ogrodowe i Szkolne)
  • Otwarto budynek pierwszej poczty na osiedlu A-1 Północ (os. Willowe)
  • Otwarto Dom Młodego Robotnika, hotel robotniczy na osiedlu A-11 (os. Stalowe)
  • Uruchomiono pierwszą księgarnię-kiosk „Domu Książki”
  •  Powstał Międzyzwiązkowy Klub Nowej Huty na osiedlu A-1 Północ (Willowe)
  • Otwarta została pierwsza biblioteka na os. A-Zachód (os. Młodości)

 

1952 rok:

  • Rozpoczęto budowę pierwszych pawilonów szpitala na osiedlu A-0, A-Południe (Na Skarpie).
  • Produkcję podjęły kolejne zakłady kombinatu: Wydział Mechaniczny i Kuźnia.
  • Teren budowy kombinatu i dzielnicy mieszkaniowej odwiedził prezydent Bolesław Bierut.
  • Uruchomiona została pierwsza linia tramwajowa nr 5 łącząca Nową Hutę z Krakowem.
  • Rozpoczęto prace przy budowie Wielkiego pieca Nr 1.
  • Przekazano do eksploatacji pierwszy piec elektryczny w odlewni staliwa.
  • Otwarto restaurację oraz dom towarowy „Gigant” na os. A-1 Północ (os. Willowe)
  • Powstało Koło PZW „Nowa Huta”
  • Powstał Dom Młodego Hutnika, hotel robotniczy na osiedli C-2 (os. Górali)
  • Zatwierdzono do realizacji plany budowy śródmieścia Nowej Huty (realizacja do 1956 roku).
  • Rozpoczęto prace przy budowie Centrum Administracyjnego kombinatu.
  • Rozpoczęło się szkolenia kadr dla potrzeb kombinatu w hutach śląskich i radzieckich.
  • Oddano do użytku warsztaty mechaniczne Koksowni i Wielkich Pieców, Warsztaty Elektryczne, Parowozownię (dla 40 parowozów), Mechaniczną Stolarnię oraz budynki administracyjne, socjalne i magazynowe: Siłowni, Wytwórni Materiałów Ogniotrwałych a także Centralnego Laboratorium.
  • Rozpoczęła  działalność zakładowa orkiestra dęta

 

1953 rok:

  • W katastrofie samochodowej zginął radziecki ekspert inż. Michaił Demakow.
  • Otwarto kino „Świt” na os. C-1 (os. Teatralne).
  • Uruchomiono Odlewnię Żeliwa.
  • Rozpoczęto prace wstępne przy budowie Walcowni Zgniatacz.
  • Rozpoczęto budowę Walcowni Gorącej Blach.
  • Rozpoczęto montaż konstrukcji hali pieców Stalowni Martenowskiej.
  • Otwarto pierwsze liceum ogólnokształcące (dzisiaj  LO nr XI im. Marii Dąbrowskiej) na os. C-1 (os. Teatralne)
  • Dzielnicowa Rada Narodowa zatwierdziła nazwy głównych ulic Nowej Huty m.in.: Aleja Lenina, Aleja Planu 6-letniego, Aleja Rewolucji Październikowej

 

1954 rok:

  • Rada Państwa i Rada Ministrów PRL podjęła decyzję o nadaniu hucie w 30 rocznicę śmierci nazwy „Huta imienia Lenina”
  •  Inż. Antoni Czechowicz zastąpił na stanowisku dyrektora HiL, inż. Jana Aniołę .
  •  Otwarto Klub międzynarodowej Książki i Prasy na osiedlu C-1 (Teatralne).
  • Uruchomiono linę tramwajową nr 15
  • Do HiL przyjechał pierwszy transport rudy z Krzywego Rogu.
  •  Otwarto Szpitala im. Stefana Żeromskiego
  • Na bazie ogniska Tow. Muzycznego w Krakowie powstała Państwowa Szkoła Muzyczna na os. B-31 (Centrum B)
  • Zadmuchano i oddano do użytku pierwszy Wielki Piec Nr 1.
  • Uruchomiono pierwszą taśmę Aglomerowni i zakończono wszystkie prace budowlane i montażowe w hali budynku głównego Stalowni.
  • Ukończono budowę portu Kujawy na Wiśle
  • Rozpoczął działalność Zakładowy Ośrodek Sportów Wodnych ZPBP HiL

 

1955 rok:

  • Pierwszy próbny spust stali z pieca martenowskiego nr 1.
  • Rozpoczęto produkcję w Walcowni Zgniatacz.
  • Rozpoczął oficjalna działalność Zakładowy Dom Kultury HiL (właściwie od grudnia 1950 r.)
  • Rozpoczęto prace przy budowie stadionu sportowego.
  • Przyznano architektowi Tadeuszowi Ptaszyckiemu pierwszą nagrodę za projekt i realizację urbanistyczną  Nowej Huty
  • HiL zwiedziła delegacja radziecka z I sekretarzem KPZR N. Chruszczowem na czele.
  • Oddano do użytku wielki Piec Nr 2.
  • Odbyło się uroczyste otwarcie Teatru Ludowego spektaklem „Krakowiacy i Górale” W. Bogusławskiego.
  • Przekazano do rozruchu Walcownię Gorącą Blach.
  • Opublikowano w „Nowej Kulturze” nr 34, wiersz Adama Ważyka: Poemat dla dorosłych
  • Rozpoczął działalność Oddz. Polskiego Towarzystwa Fotograficznego
  • Otwarto przy Alei Róż dwupoziomową restaurację „Arkadia”
  • Powstała przystań wodna w Mogile

 

1956 rok:

  • Z HiL wyjechał pierwszy transport blachy
  • Odbyły się I Dni Młodości.
  • Oddano do eksploatacji ostatnią taśmę spiekalniczą Aglomerowni.
  • Otwarto kawiarnię „Stylowa” na osiedlu D-31 (Centrum D)
  • Powstała Grupa Nowohucka, nieformalna grupa malarzy zwana też Grupą Pięciu: Julian Jończyk, Barbara Kwaśniewska, Janusz Tarabuła, Witold Urbanowicz i Jerzy Wroński
  • Otwarto księgarnię „Domu Książki” przy Placu Centralnym
  • Prezydium Rządu podjęło uchwałę w sprawie ustanowienia odznaki „Budowniczy Nowej Huty”.
  • „Polski Październik”- wybrano tymczasową Radę Delegatów
  • Zakład Koksochemiczny wyprodukował dwumilionową tonę koksu.
  • Przekazano do eksploatacji pieca martenowskiego nr 5 i 6
  • BIPROSTAL opracował projekt rozbudowy zdolności produkcyjnej huty do 3,3 – 3,5 mln ton stali
  • Prezydium Rządu ustanowiło odznakę  „Budowniczy Huty im. Lenina”

 

1957 rok:

  • Oddano do użytku kino „Światowid” na osiedlu A-0 A-Południe (Na Skarpie).
  • Wybrano 100 osobową, pierwszą Radę Robotniczą
  • Ukazał się pierwszy numer tygodnika „Głos Nowej Huty” za tygodnik „Budujemy Socjalizm”
  • Kontynuowano prace przy budowie Wielkiego Pieca Nr 3 i walcowni Blach na Zimno.
  • Otwarto stadion Klubu Sportowego „Hutnik” na Suchych Stawach
  • Rozstrzygnięto konkurs SARP na budowę kościoła w Nowej Hucie (zwyciężył arch. Zbigniew Solawa).
  • Uroczysta procesja i wkopanie krzyża w miejscu budowy pierwszego kościoła w Nowej Hucie na osiedlu C-1 (Teatralne).
  • Oddano do użytku baterie koksowniczą nr 5.
  • Rozpoczęto budowę modernistycznego „bloku szwedzkiego”  na osiedlu B-32 (os. Szklane Domy) wg proj. Janusza Ingardena
  • Wybudowano miejsce rekreacji i wypoczynku dla mieszkańców Nowej Huty – Zalew (proj. A. Ścigalski)
  • Otwarto przy Alei Róż kino „Aktualności”
  • Powstała Spółdzielnia Pracy Fryzjerów „Uroda”

 

1958 rok:

  • Przystąpiono do budowy Walcowni Rur Zgrzewanych.
  • W HiL powstała Przyzakładowa Spółdzielnia Mieszkaniowa „Hutnik”.
  • DRN zatwierdziła projekt nazw ulic i osiedli Nowej Huty.
  • Dyrektorem HiL zostaje mianowany inż. Bohdan Kołomyjski.
  • Przekazano do eksploatacji Wielki Piec Nr 3.
  • Uruchomiono uroczyście z udziałem I sekretarza KC PZPR Władysława Gomułki Walcownię Blach na Zimno.
  • DRN NH zatwierdziła projekt nowych nazw osiedli oraz ulic
  • Zakończono prace nad planem ogólnym Nowej Huty, wybudowano 14 osiedli mieszkaniowych
  •  W Nowej Hucie zamieszkało 100 tys. osób

 

1959 rok:

  • Władze wycofały zgodę na budowę kościoła, na os. Teatralnym
  • Oddano do użytku Cementownię Nowa Huta
  • Otwarto filie Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych przy Alei Róż
  • TPSP przejęło od Marii Burzyńskiej Dworek Jana Matejki w Krzesławicach
  • Ogłoszono konkurs na rozbudowę ”…..zespołu osiedli mieszkaniowych pod nazwą Kraków-Bieńczyce”. Zwyciężyła arch. Jadwiga Guzicka
  • Ukończono projekt szkoły muzycznej na osiedlu Na Skarpie wg proj. J. i M. Ingardenów
  • Rada Ministrów podjęła uchwałę o ustanowieniu odznaki „Budowniczy Nowej Huty”
  • W Moskwie podjęto decyzje o udzieleniu pomocy technicznej w rozbudowie HiL
  • Rozpoczęcie w HiL współzawodnictwa o tytuł Brygady Pracy Socjalistycznej

 

 

 

 

 


  •  
 
 
AA
 
 
Kontakt