wstęp
więcej

Architektura klasztoru w Mogile

 
Cystersi w swoich budowlach oddawali matematyczną harmonię świata i logikę rządzących nim reguł, co podkreślał także kompletny brak wystroju.

Architektura cysterska była w Polsce niezwykle popularna w XIII i XIV w. Doceniano prostotę jej planu i oszczędność ozdób. Ponadto wykorzystywała ona najnowsze zdobycze techniki, takie jak stosowanie cegły zamiast kamienia czy krzyżowo-żebrową konstrukcję sklepień.
Klasztor oo. cystersów w Mogile to jedna z pierwszych ceglanych budowli w Małopolsce. Nosi ona cechy stylu przejściowego pomiędzy romanizmem a gotykiem. Widać to szczególnie w prezbiterium kościoła – zamykająca go ściana z trzema oknami, które symbolizują Trójcę Świętą, to wybitne dzieło pięknego, smukłego gotyku z jego wczesnej fazy.

Cystersi w swoich budowlach oddawali matematyczną harmonię świata i logikę rządzących nim reguł, co podkreślał także kompletny brak wystroju. Jedynym elementem, na jaki pozwalał regulamin zakonu, był krucyfiks stojący na skrzyżowaniu nawy z transeptem. Cystersi zdecydowanie odrzucali kult obrazów. Św. Bernard z Clairvaux (1090-1153) pisał:

„Wystawia się na pokaz bardzo piękny obraz jakiegoś świętego lub jakiejś świętej i wierzy się, że tym większy święty, im bardziej kolorowy. Biegną ludzie i całują, wzywa się ich do składania darów i bardziej podziwiają piękno niż czczą świętość. (...) O, próżności nad próżnościami, bardziej jeszcze szalona niż próżna! Ściany kościoła błyszczą złotem, a biedacy w nim golizną...”.

Równą niechęcią napełniała św. Bernarda z Clairvaux gigantomania ówczesnych cysterskich kościołów, tym bardziej, że nie były one przeznaczone dla wiernych, a jedynie dla samych mnichów (kościół w Mogile został udostępniony wiernym dopiero w XVI w. przez opata Erazma Ciołka). Patrząc na niewielki kościółek św. Bartłomieja przeznaczony dla parafian i porównując go ze stojącą obok okazałą świątynią cystersów, można zrozumieć zastrzeżenia św. Bernarda:

„Nie mówię o olbrzymiej wysokości domów bożych, o nadmiernej ich długości, zbędnej szerokości, zbytkownym wyposażeniu, przesadnych malowidłach, które, ściągając wzrok modlących się, rozpraszają jednocześnie ich uczucie... Ale mniejsza o to, niech już tak będzie na chwałę Bożą”.

Czytaj także:



 

 
 
AA
 
 
Kontakt